Pager Ayu

Karya: Dede Mudopar

Tadina mah mugen. Horéam milu. Ngan si Uton mani maksa ngajak ngabaturan. Ngabaturan ka ondangan kawinan babaturanana di Maja.

Kuring jeung si Uton datangna rada pandeuri. Teu bareng jeung rombongan pangantén lalaki. Anjog ka tempat nu boga hajat téh balandongan geus pinuh ku tatamu ti pihak lalaki nu nganteurkeun jeung ti pihak awéwé nu nyampakkeun. Lah rék diuk di tukang wé, ceuk pikir. Tapi si Uton ngabebedol leungeun, séséléké ngajak diuk rada di hareup, tukangeun para sesepuh. Méh atra ningali akadna, cenah.

Katingali pangantén lalaki diuk dina korsi panjang diapit ku lebé jeung ajengan. Nyanghareupan méja nu jangkungna méh satuur. Na méja katangén aya surat kawin jeung kado dibungkus ku kertas nu rupana konéng emas. Jigana jerona mas kawin. Hareupeun éta méja aya deui korsi panjang nu kosong kénéh. Keur diuk pangantén awéwé meureun.

MC muka acara. Terus ngamanggakeun ka pangantén awéwé supaya diuk dina tempat nu geus disadiakeun. Korsi panjang téa. Kurunyung pangantén awéwé diaping ku pager ayu di kénca-katuhueunana.

Kuring merhatikeun panganten lalaki nu ngan katempo tonggongna. Katangén naék turun. Rénghap-ranjug. Geumpeur tayohna. Bisi salah ngomong dina waktu ijab kobul.

Pangangguran kuring ngarérét ka pager ayu katuhueun pangantén awéwé. Ké asa wawuh, ceuk pikir. Ngan saha éta? Di mana? Sugan pédah kahalangan nu make up nu kandél, jadi mani hésé nginget nu diteuteup téh. Uleng mikir. Nginget-nginget bari angger teu leupas neuteup si pager ayu. Inget! Gebeg. Ngagebeg. Yati. Geuning Yati. Enya Yati. Moal salah. Yati.

Geus teu kadéngé sora MC nu ngatur acara. Geus teu maliré deui runtuyan acara nu keur dilakonan. Kuring ngadon ngahuleng bari teuteup teu leupas ti si pager ayu. Tapi nu diteuteupna mah bangun teu sadareun, anteng wé tungkul bari ngiplik-ngiplik kipas. Ngipasan pangantén.

Enya Yati, gerentes haté. Yati nu éta. Nu baheula kungsi tapa salila-lila di jero haté. Yati nu tujuh taun katukang ngeusi sanubari tur teu bisa ditukeuran nu inten. Yati nu tungtungna ngajejewet haté kuring. Yati nu tujuh taun katukang ngudar jangjina. Jangji duaan. Jangji hirup babarengan. Yati nu ingkar tina jangji alatan kagoda ku banda. Kagoda ku harta. Kawin jeung harta.

Harita. Tujuh taun katukang. Yati kawin. Sanggeus kawin, tuluy manéhna pindah ti lembur. Ka Jatitujuh cenah pindahna téh. Dibawa ku salakina. Haté peurih. Peurih pisan. Pikeun ngabangbrangkeun haté nu tatu, kuring ngumbara ka Ciamis. Nya di Ciamis pisan kuring panggih jeung Nani. Nani nu anyeuna jadi pamajikan kuring. Nani nu bisa ngagantikeun Yati. Nani nu asih jeung geugeutna bisa matak poho ka Yati. Yati nu jadi indung budak kuring.

Tapi naha anyeuna nu kapikiran téh ngan Yati? Yati nu aya di hareupeun kuring. Lain Nani nu kapikiran téh. Lain. Tapi Yati. Teu inget ka haté nu kungsi raheut ku manéhna. Nu aya na haté téh ngan asih nu baheula leungit, kahilian ku asih nu anyeuna eunteup deui. Jadi deui. Hejo deui. Nyaliara deui.

“Alfatihah...”

Kuring ngarénjag. Sadar tina lamunan. Bakat husu ngalamun teu sadar geus réngsé akad nikah téh. Du’a panutup gé geus bérés. Tuluy dua pangantén diiringkeun asup ka imah... Angger diaping ku para pager ayu. Yati salah sahijina.

MC ngamanggakeun ka para tatamu supaya parasmanan heula. Si Uton, di gigireun cengkat.

“Hayu dahar heula, No!” ceuk si Uton.

“Nam we ti heula,” tembal kuring. Si Uton ngaléos, muru parasmanan. Kuring ngajentul kénéh dina korsi. Ngalamun kénéh. Ngalamunkeun si pager ayu téa. Yati téa. Aya nu noél kana cangkéng, kuring kagebah tina lamunan, barang dilieuk, geuning... Yati. Yati geus diuk di  gigireun.

“Kang Nono?” nanyana bari neuteup. Teuteupna. Teuteup nu baheula.

“Muhun, Yati?” tembal kuring.

“Muhun, Akang geuning aya di dieu? Damang Kang?” Yati imut. Imut nu baheula.

“Ieu nganteur réréncangan. Alhamdulillah damang. Yati bet aya di dieu? Sanés kapungkur basa ngalih téh ka Jatitujuh?” omong kuring.

“Pan dua taun kapengker abdi sareng pun lanceuk téh ngalih ka dieu, ka Maja. Nembé sataun di dieu, pun lanceuk ngantunkeun,” tembal Yati. Tungkul. Paromanna robah. Jadi alum.

“Ngantunkeun? Innalillahi,” ceuk kuring bari neuteup. Yati tungkul kénéh. Geuning Yati téh geus jadi randa, ceuk kuring na haté.

“Eu... Yat, tos kagungan sabaraha putra?” tanya téh, mengpajarkeun jejer omongan.

“Numawi, Kang, abdi mah teu gaduh putra. Ditakdirkeun moal gaduh turunan ku Pangeran. Ari Akang tos kagungan sabaraha?” tanya Yati bari beungeutna cengkat deui. Neuteup deui. Kuring teu langsung némbal. Ngahuleng heula. “Gabug” geuning Yati téh.

“Eu... Akang mah tos gaduh dua. Lalaki sadayana,” témbal kuring.

“Euleuh pameget sadayana? Karasép panginten nya? Jiga ramana,” ceuk Yati. Imut. Imut nu asa béda. Asa ngagoda. Haté jadi teu pararuguh rarasaan.

“Heuheu... muhun atuh,” témbal kuring bari nyéréngéh. Yati ngan imut.

“Euh Kang, sindang atuh ka rorompok, da caket ti dieu téh, tah lebet ka gang nu éta,” Yati nunjuk ka gang peuntaseun imah nu boga hajat.

“Mangga Yat, sanés waktos wé, isin ongkoh,” cekeng.

“Ih, iraha sanés waktos téh? Yu anyeuna wé sindang heula. Jih isin ku saha da teu aya sasaha. Yu Kang ngobrolna cuang di rorompok wé, méh rinéh ongkoh ngobrolna,” Yati néréwéco.

Kuring ngahuleng. Anéh. Haté nu baheula kungsi ngedalkeun “cadu” kudu ngomong deui jeung Yati anyeuna bet léah. Haté nu baheula gorowong ku Yati anyeuna bet jadi cageur ku kabungah. Bungah pédah panggih deui jeung Yati. Yati nu baheula...

“Mangga atuh,” kuring cengkat. Yati cengkat.

“Antosan heula sakedap, Yat!” ceuk kuring bari ngaléos rék néangan si Uton. Kapanggih si Uton keur nyerebung udud na korsi, bérés dahar tayohna.

“Ton, bisi rék balik mah jung wé ti heula. Heug pangbéjakeun ka Nani, kuring balikna peuting, da rék ka Talaga heula, rék nyimpang heula ka Wa Haji, kituh. Peupeujeuh nya Ton béjakeun,” ceuk kuring.

Katingali beungeut si Uton rada kerung. Pinuh kahéran. Kuring langsung ngaléos. Teu ngadagoan jawaban Uton. Muru Yati. Kabetot ku imut Yati. Yati nu baheula... [ ]

 

Jatinangor, 24 Pebruari 2010

 

Eunteung (Bagian 2 - Tamat)

Karya: Dede Mudopar (*) 

Bagian pertama baca di sini

Tuluy kuring ngojéngkang ka pipir imah Mang Suma. Gigireun imah Mang Hadi. Dodongkoan. Si Emus nuturkeun. Datang ka pipir. Cingogo deukeut tatapakan. Kaayaan rada caang. Kasorot ku lampu ti gigireun imah Mang Suma. Hulu dielolkeun. Si Emus pindah ka gigireun. Ngelolkeun sirahna. Atra ka dapurna imah si Emus.

Kaayaan pipirna remeng-remeng. Ngan kacaangan ku lampu ti pipir imah Mang Hadi. Katingali aya jalma nangtung hareupeun panto dapur si Emus. Si Ohim. Teu salah. Dedeganna ogé. Tuluy manéhna keketrok. Keketrok sababara kali. Can aya nu muka. Kuring ngarérét heula ka si Emus. Beungeutna geuneuk. Huntuna kekerot. Kulutrak panto dapur si Emus aya nu muka. Nyi Wiwi jigana. Sup si Ohim asup. Kuring teu lemék. Hate bet milu heneg. Milu kekerot.

“Mus, kumaha ieu? Naha cuang buburak waé ku urang?”

Nu ditanya teu némbal. Kabayang kumaha rarasaan si Emus harita.

“Buburak wé lah,” ceuk kuring bari nguniang. Nangtung. Can gé ngaléngkah, si Emus kaburu metot leungeun.

“Ulah Kang! Keun waé,” si Emus ngomong bari milu nguniang nangtung. Tuluy ngaléos. Kuring kerung. Anéh. Héran. Asa hayang ambek. Keuheul ku si Emus! Euweuh peujitan kitu si Emus téh? Gerentes kuring. Kapaksa kuring nuturkeun. Keun hayang nyaho, rék kumaha cenah. Dituturkeun téh ngadon ka garduh. Nangkeup tuur deui. Kuring milu diuk gigireunana. Ibun mimiti nyaab. Hawa peuting nu biasana tiis teu karasa. Ngahéab nu aya. Kalah hareudang. Kakara rék pok ngomong, si Emus miheulaan.

“Kang, ulah waka lapor ka RT nya! Keun waé. Éta mah urusan kuring jeung Nyi Wiwi jeung si Ohim,” pokna.

Kuring teu némbal. Heneg. Da tadi téh rék ngomong rék lapor ka RT. Ari anyeuna si Emus ngomong kitu. Lain lalaki sia mah Mus! Mun ku aing mah geus dicacag tah si Ohim! Dipeuncit ku aing mah! Cekeng na jero haté.

Sora bueuk dina tangkal nangka teu eureun-eureun. Katambahan ku sora daun awi nu katebak angin peuting. Tangkalna milu kaoyagkeun. Ngaréot paadu jeung papadana. Sorana lir jalma nu patingcorowok. Kuring ngadon ngajaranteng. Asup kana lamunan séwang-séwangan.

Geus kadéngé aya nu tahrim di masjid. Si Emus ujug-ujug ngaléos. Teu ngomong heula. Kuring ngan nyérangkeun di tempat diuk. Kuring gé balik. Dibaturan ku nyecepna ibun janari. Nu angger teu karasa tiis. Teu matak niiskeun.

Datang ka imah langsung gogoléran. Teu bisa saré. Kabayang waé kajadian tadi. Kabayang waé beungeut si Emus. Nu geuneuk. Napsu. Tapi euweuh kawani. Si Emus nu euweuh peujitan. Lain lalaki! Danten sia mah Mus! Haté néréwéco waé. Tungtungna mah reup teu inget bumi alam.

Kuring kahudangkeun ku nu garandéng di jalan hareupeun imah. Ngarérét heula kana jam dinding. Geus tabuh sapuluh geuning. Kuring buru kaluar. Aya pamajikan keur guntreng waé jeung tatangga. Di jalan loba jalma lalumpatan ka kulonkeun. Aya ogé nu leumpang rurusuhan. Ka kulonkeun.

“Nyai, aya naon mani asa riweuh kieu?” cekeng nangtung dina golodog.

“Si Ohim aya nu meuncit, Kang!” témbalna rada ngagorowok. Kuring reuwas. Buru turun kana golodog.

“Di mana?”

“Di saung deukeut walungan. Tuh mayitna gé di ditu kénéh. Buru ka ditu! Geus aya pulisi malahan mah, anyeuna ogé geus bung-beng pulisi mah naréangan si Emus, curigauen ka si éta da ti isuk geus euweuh. Cenah mah tadi isuk-isuk aya nu manggihan di Talaga. Naék mobil jurusan Bandung. Rurusuhan,” pamajikan néréwéco.  

Kuring teu némbal. Asup deui ka imah. Buru disalin. Hareupeun eunteung. Neuteup kalangkang kuring na eunteung. Kolébat si Emus. Kolébat Nyi Wiwi. Kolébat si Ohim. Kolébat bedog. Patingkolébat. Na eunteung. Gidig kuring kaluar. Rurusuhan. [ ]

 

Jatinangor, 16 Maret 2010

(*) Mahasiswa Sastra Sunda Unpad tur aktif di Institut Nalar Jatinangor.

Eunteung (Bagian 1)

Karya Dede Mudopar

Mani horéam sabenerna mah. Tiris. Tapi da kawajiban. Ngaronda. Kabagéan ngaronda. Tabuh sapuluh kakara turun ti imah. Sajajalan ti imah ka garduh mani tiiseun. Jempling. Sora gaang jeung jangkrik nambahan simpéna peuting. Geus pada sararé jigana. Carapéeun. Ma’lum usum gawé. Usum macul.

Ti jauh geus katingali di garduh aya nu cindukul. Ngan sorangan jigana téh. Saha nya ceuk pikir. Geus deukeut karék atra. Si Emus horéng. Si Emus keur cindukul diharudum sarung. Ngahareupan goréng ulén sapiring, térmos, jeung gelas tilu na baki nu geus aya kopian.

“Aéh geuning Emus? Iraha balik ti kota, Mus?” ceuk kuring bari asup ka garduh. Solongkrong ngajak sasalaman. Si Emus rada reuwaseun. Kagebah.

“Tadi Kang, tabuh salapan, da ngéndong heula di Talaga. Kapeutingan puguh di jalan, Kang,” témbal si Emus bari ngasongkeun leungeun. Tuluy nangkeup tuur.

“Oh. Enya mending meuting wé heula, daripada kana ojég. Mahal. Jaba sok maksa deuih,” omong kuring. Gék diuk gigireunana.

“Muhun atuh Kang,” tembalna bari angger nangkeup tuur.

Katingalina rada nguyung si Emus téh. Nu biasana sok resep heureuy. Anéh, ceuk haté.

“Éh, nya kamarana batur, Mus? Éta Mang Dasim jeung Mang Suma, pan bagéan ronda éta ogé,” ceuk kuring bari ngarongkong térmos jeung baki. Rék ninyuh kopi. Sugan rada haneut ari bari nginum kopi mah.

“Mang Dasim mah teu ngareunah awak, cenah. Tadi budakna ka dieu bari éta nganteurkeun kopi jeung térmosna. Ari Mang Suma mah iang domba ka Cikolé, cenah. Tadi pamajikanana ka dieu, nganteurkeun éta goréng ulén,” ceuk si Emus bari angger teu robah diukna.

“Euleuh atuh urang ngan duaan nya, Mus. Ngopi Mus?” ceuk kuring nawaran kopi ka si Emus. Manéhna ngan gideug. Kuring teu nawaran dua kali. Can hayangeun meureun. Kusiwel kuring ngaluarkeun roko tina saku.

“Tah atuh udud wé Mus,” ceukeng. Si Emus ngan ngarérét. Geus. Euweuh deui nu ngomong. Kuring ngadon ngopi jeung udud. Si Emus angger nangkeup tuur. Gadona diteueulkeun kana tungtung tuur. Teuteup ka hareup. Kosong. Anteng ngalamun. Jempling euweuh nu lémék.

“Jang Emus téh nyabana di Bandung nya?” kuring pok deui.

Da teu ngareunah atuh ari paheneng-heneng téh. Asa waé euweuh batur.

“Muhun,” témbalna pondok.

“Kana naon, Mus?”

“Cuanki.”

“Ramé Mus kana cuanki?” ceuk kuring bari nyuruput kopi.

Lumayan, Kang. Ramé.”

“Atuh naha ari keur ramé ngadon balik?”

“Puguh bet teu ngeunah raraosan, Kang. Émut baé ka lembur.”

“Teu ngareunah rarasaan? Kitu aya naon, Mus?” ceukéng bari kerung. Tapi haté mah geus teg waé ka pamajikanana.

“Ah teu aya nanaon, Kang,” pokna bari menerkeun sarungna nu méh ngoléséd. Nangkeup tuur deui. Neuteup ka hareup deui. Kosong. Jempling deui. Sora bueuk ngueuk na tangkal nangka nu ngaroyom kana garduh. Atra kadéngé. Matak keueung.

Jigana soal pamajikanana, Nyi Wiwi, nu dipikiran ku si Emus téh. Meureun geus nyahoeun si Emus kana kalakuan Nyi Wiwi mun si Emus keur nyaba ka Bandung téh. Pan geus jadi sabiwir hiji. Geus teu anéh deui. Di unggal golodog ogé anu diaromongkeun téh ngan Nyi Wiwi. Pajar tadi peuting Nyi Wiwi geus ngampihan deui si Ohim. Pajar téh cenah, mun si Ohim karék asup ka imahna, lampu sok langsung dipareuman. Duku enya duka jijieunan éta téh, da kuring mah can nangénan sorangan. Éta deui pamajikan kuring gé mani sok ngomong waé ka kuring. Si Wiwi mah teu boga pipikiran, euweuh-euweuheun salingkuh jeung si Ohim. Jalma bangsat purah babadog. Pagawéan mabok waé, ceuk pamajikan kuring bari sok jebéng-jebéng waé. Gandéng ah, tong ngomongkeun batur. Doraka. Paling némbal kitu ka pamajikan téh.

Enya atuh ari kana kituna mah. Si Ohim téh jalma teu bener. Kuring kungsi ningali manéhna nampiling pamajikanana di hareupeun warung Ceu Haji. Heug lobaan batur. Teuing masalahna mah teu pati apal. Da harita kuring kaburu ngaléos. Sok watir ningali nu kitu téh. Watir ka pamajikanana. Jaba tara dibéré napakah cenah pamajikan jeung budakna téh. Budakna reuay. Jang dahar sapopoéna, pamajikanana sok buburuh ngarit ka tatanggana.

Sok mabok deuih si Ohim téh. Jigana teu kaur boga duit, dibeulikeun kana inuman. Di saung pupudunan nu ka walungan sok mabokna téh. Kungsi kuring gé manggihan. Di saung éta. Isuk-isuk. Kuring rék ka sawah Cibanyusari. Ngaliwat ka dinya. Si Ohim keur ngajoprak waé. Di gigireunana botol inuman sadua-dua. Geus saraat. Harita kuring bari gogodeg. Cenah da meutingna ogé sok di dinya waé. Tara balik ka imahna. Meureun balik ti imah Nyi Wiwi ogé sok ka dinya.

Beg! Kuring ngarénjag. Aya nu panas kana ramo. Nyundut ramo. Bedus roko geus pondok. Seuneuna antel kana ramo. Nyundut. Ngagebah lamunan. Ngarérét jam tangan. Geus jam sawelas. Rét ka si Emus. Angger..nangkeup tuur. Huluna diantelkeun kana tuurna. Ngalamun kénéh.

“Mus, nguriling yu!” cekeng bari cengkat. Manéhna teu némbal. Milu cengkat. Kuring kaluar ti garduh. Leumpang ka kulonkeun. Manéhna nuturkeun di tukang.

Nguriling téh ka kulon heula. Mapay-mapay jalan leutik di antara paimahan. Nepi ka tungtung kulon lembur. Deukeut pupudunan nu brasna ka walungan. Hawar-hawar kadéngé séahna cai walungan. Rada reuwas ogé barang nepi ka dinya, ngadéngé sora incuing. Ngajerit. Matak nambahan keueung.

Ti tungtung kulon lembur, méngkol ka kidulkeun. Nanjak ka jajalanan nu brasna ka masjid. Terus ngétan. Ngaliwat ka warung Ceu Haji. Geus tutup. Di wétaneun warung panggih jeung Wa Lili. Rék néang cai. Ngarandeg heula da Wa Lili ménta heula udud. Teu ngobrol heula. Katingalina Wa Lili rada rurusuhan. Sieun kaburu aya nu mendet cai. Nuluykeun deui nguriling. Méngkol ka kalér. Mudun ka jajalan nu ka pasantrénkeun. Jajalanan ka imah si Emus. Sapapanjang nguriling. Taya nu ngomong. Teu ngobrol sakecap-kecap acan. Tiiseun deui. Ngan sora bangkong réang ti pasawahan kiduleun lembur. Tamba tiiseun, unggal manggih tihang listrik sok ditakolan ku batu. Méh teu combrék teuing.

Kuring angger leumpang di hareup. Si Emus nuturkeun di tukang. Geus deukeut imah si Emus, kira-kira kahalangan ku dua imah, aya nu ngojéngkang ka pipir imah Mang Hadi. Kuring ngarandeg. Kuring ngalieuk ka si Emus. Manéhna kerung. Curuk diteueulkeun kana biwir. Bari merong ka si Emus.

(Bersambung)